Böyle olunca milli stres artıyor. 'Bilenler konuşmuyor', bilmeyenler ise 'susmuyor'. Bu da 'kakofoni' yani 'gürültü' oluşturuyor. Hep böyledir, liyakatliler konuşmadığında ortam cehalete ve kötü niyete kalır.

Bir akademisyen okumasıyla baktığımda, Türkiye'nin güvenilir ellerde idare edildiğini, aramızdan çıkanlara karşı ilk fırsatta kuşku duymanın akıl kârı olmadığını düşünüyorum. Düğün derneğe gider gibi yapmadan, yeni bir devlet kuruluyor. Buna içeriden ve dışarıdan direnenler elinden geleni ardına koymuyor. Bize düşen, sorgulamadan vazgeçmeden, yapıcı önerilerde bulunmaya devam etmek ancak bizden olan ve kendi seçtiklerimize de güvenmek. Öte yandan, iyi niyetli kişilerin de hata yapabileceğini, yanıltılabileceğini kabul etmek gerek. Bu kabulden hareketle çözümü istişarede, meşverette, sağlam diyalogda, kısaca iletişimde aramak lazımdır.

Ekonomi alanında bu vizyona sahip çıkan bakanlarından biri de kuşkusuz Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan. Kendisini eleştirmemizi mümkün kılacak bilgileri bile bize o veriyor. 'Bari bilip de eleştirin' der gibi. Açıkçası bu dönemde ekonomi bakanlığının ön plana çıkması isabetli.

Japon kalkınmasının iki kritik bakanlığından biri Maliye (Ökura-shö), diğeri de İngilizce kısaltması olan 'MİTİ' adıyla şöhret bulan Sanayi ve Dış Ticaret (Tsüshö-sangyö-shö) bakanlıkları. Maliye pencereden paranın ucunu gösterirken, MİTİ ise bunu almanın şartını, kıstasını, sektörlerini ortaya koyardı. Kısaca Maliye havucu gösterir, kamçıyı ise MİTİ şaklatırdı. (MİTİ artık METİ oldu. Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı oldu. Sanayi gitti, yerine ekonomi geldi.)

Japonya'nın GİTES'inde eşgüdüm görevi MİTİ'ye verildi. Eşgüdüm yoksa, laf çok olur; ancak parça parça gayretlerden hiçbir sonuç çıkmaz. MİTİ'de ağırlık dış ticarete verilip, sanayi ile birleştirildi. Japonlar kurguyu daha baştan ihracat ve yarışmak için kurdu. Biz ise yola ithal ikameci çıktık ve hedefimiz iç piyasa oldu. Şimdi ülkeyi çökertmeye devam eden zaaf burada. Bunu gidermek için Türkiye'nin 'yarım kalan' ithal ikame ayağını tamamlaması gerekiyor.

Zafer Çağlayan'ın GİTES, yani Girdi Tedarik Stratejisi'nin özü tam da burada. Bir kere Ekonomi Bakanlığı yavaş yavaş işin merkezine yerleşiyor. İşin dış ticaret, sanayi ve yabancı sermaye ve dolayısıyla teşvik mimarisi bu çatı altında şekilleniyor, Maliye Bakanlığı, Sanayi Bakanlığı ve diğer paydaşlar da buna bakarak sağdan hizaya giriyor. Doğrusu bu.

GİTES'in vizyonu şöyle konuluyor: (i) Tüm tedarik zincirinde daha fazla katma değerin Türkiye'de bırakılması, (ii) ara malı ithalat bağımlılığının azaltılması, (iii) tedarik sürekliliği ve güvenliği ile ihracatta sürdürülebilir küresel rekabet gücü artışının sağlanması.

Gördüğünüz üzere burada 'ihracatı artırmak' kadar, gerek iç pazar için gelen, gerekse ihracata yönlendirilmek üzere ithal edilen ürünlerin içeride üretilmesi merkeze yerleştirilmiş durumda. İsabetli. 2011 yılındaki 240 milyar dolarlık ithalatın % 75'i iç pazara gidiyor. Türkiye'nin en büyük ihracatçıları ile en büyük 'iç pazarcıları' aynı kişiler. Yani sözde 'ihracat' şampiyonlarımız aslında 'iç pazar şampiyonu'. Türkiye'de 65.323 adet ithalatçı var. 59 adet 'büyük ithalatçı', 240 milyar dolarlık ithalatın 96 milyar dolarlık kısmını tek başına yapıyor. Yani, ithalatçıların % 11'i, toplam ithalatın % 40'ını tek başına yapıyor. Türkiye ithalatta da tekellerin inhisarında bulunuyor yani.

Konu çok önemli. En iyisi biraz daha devam edelim. Ancak süreçleri okuyacak bilgileri önümüze koyarak bizi karnımızdan konuşmaktan kurtardığı için Ekonomi Bakanı'mıza bir teşekkür daha etmem lazım. Zira bütün bu bilgilere dağınık bir şekilde belki uzmanları sahipti, ancak büyük resmi görecek şekilde biz sahip değildik.